O szkole‎ > ‎

Historia szkoły

POWSTANIE SZKOŁY

Do 1853 roku dzieci z Mnicha zmuszo­ne były uczęszczać do szkoły w Strumieniu.

Właśnie w roku 1853 obok skrzyżowania dróg Strumień - Landek - Zarzecze kosztem gmin z Chybia, Mnicha
i Frelichowa wybudo­wano w Chybiu budynek parterowy, mieszczący jedną izbę lekcyjną i mieszkanie dla nauczyciela. Tego samego roku otwarto w tym budynku szkołę jednoklasową. Dzieci z Mnicha mogły do niej uczęszczać do roku 1872.

Wtedy bowiem liczba dzieci we wiosce dochodziła aż do trzystu, wobec czego Rada Szkolna Powiatowa
w Bielsku skierowała do urzędu gminy zalecenie rozszerzenia szkoły chybskiej do trzyklasowej. Zaszła pilna potrzeba rozbudowy istniejącego budynku parterowego. Kosztami rozbudowy miały być obciążone wspomniane trzy gminy.

W tych czasach gmina Mnich posiadała największą ilość mieszkańców, bo około 800, podczas gdy Chybie
za­mieszkiwało 600 obywateli. Mniszanie nie wyrazili zgody na ponoszenie kosztów rozbudowy chybskiej jednoklasówki i podjęli uchwałę, a następnie starania o wybu­dowanie u siebie własnej szkoły. Ta gwałtowna decy­zja miała także konsekwencje negatywne. Otóż gmina Chybie postanowiła, iż do jej szkoły nie będą przyjmowa­ne dzieci z Mnicha, co wów­czas umiała motywować przepełnieniem. W następstwie tak absurdal­nego zakazu w pierwszym półroczu roku szkolnego 1872/1873 dzieci mniskie nie uczęszczały do szkoły w ogóle. Dopiero po licznych zabiegach działaczy gminy Rada Szkolna Krajowa w Opawie wyraziła zgodę na otwarcie szkoły, przydziela­jąc na ten cel jeden etat nau­czycielski. Inauguracja nauki w nowej mniskiej szkole, mieszczącej się w budynku prywatnym jednego z rolni­ków, miała miejsce dnia 5 lu­tego 1873 roku. Pierwszym nauczycielem, jakiego zatru­dniono na przydzielony etat, był Franciszek Kuczmierczyk, urodzony 6 lipca 1844 roku
w Wilamowicach. Powierzo­ne mu obowiązki sprawował do 15 sierpnia 1883 r.W efekcie dalszych sta­rań, jeszcze w roku 1872, Komora Cieszyńska odstąpi­ła gminie w drodze wieczys­tej darowizny parcelę o po­wierzchni 2877 metrów kwadratowych, na której miała powstać nowa szkoła, a także przyszkolny ogród. Dnia 31 marca 1873 roku na parceli tej rozpoczęto budo­wę piętrowego budynku szkoły dwuklasowej, gdyż wtedy już liczba dzieci, które mogłyby pobierać naukę wy­nosiła 120.


Na budowę szkoły w Mnichu Sejm Krajowy w Opawie przyznał subwen­cję w kwocie 600 guldenów austriackich. W roku, w któ­rym rozpoczęto prace nad szkołą, budynek był już pod dachem. Na parterze umiesz­czono mieszkanie dla kiero­wnika, ukończono też nie­które prace budowlane, w efekcie czego można było oddać
do użytku dwa poko­je, kuchnię, pralnię i spiżarnię a także pokój dla drugiego nauczyciela. Na piętrze
prze­widziano jedną izbę lekcyjną. Niestety, na ukończenie dru­giej izby lekcyjnej zabrakło funduszy. Toteż do roku 1883 nauka odbywała się dla dwu klas w systemie tzw. półdziennym. Do tego też czasu w szkole zatrudniony był tylko jeden nauczyciel (Kuczmierczyk).Na polecenie Rady Szko­lnej Krajowej w Opawie w le­cie 1883 gmina oddała do użytku drugą izbę lekcyjną. Nie byłoby to możliwe, gdy­by nie pomoc Sejmu Krajo­wego w Opawie, który przy­znał Mnichowi 200 złotych reńskich austriackich sub­wencji oraz 400 złr. oprocentowanych na 4% pożyczki. Sprawne przeprowadze­nie robót pozwoliło szkole rozpocząć naukę w 1883/84 już w dwóch izbach lekcyj­nych
i z obsadą dwóch nau­czycieli.15 sierpnia 1883 roku Franciszek Kuczmierczyk zo­stał mianowany kierowni­kiem szkoły w Rychwałdzie w powiecie frysztackim. Na jego miejsce nauczycielem gmina wybrała, a władza szkolna mianowała Jana Schneidera, dotychczasowego nauczyciela szkoły w Chybiu.

Z faktem ukończenia i od­dania do użytku drugiej izby lekcyjnej władze szkolne związały decyzję zezwalają­cą
na utworzenie szkoły dwuklasowej, wyposażonej w dwa etaty podzielone po­między kierownika szkoły
i nauczyciela. Pierwszym kierownikiem mianowano właśnie Jana Schneidera, zaś nauczycielem pomocni­czym został absolwent sześ­ciu niemieckich klas gimnazjalnych. Paweł Ochodek. Kierownik Schneider praco­wał bez przerwy do roku 1904, kiedy to przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Cieszynie. Ten zasłużony i bardzo lubiany pedagog zmarł w roku 1924. W czasie jego urzędowania w mniskiej szkole, obok Pawła Ochodka, jako nauczyciele praco­wali kolejno: Jan Skulina, Franciszek Bojdys, Karol Neumann, Jerzy Tomanek i Władysław Górnikiewicz.
Po przejściu na emeryturę Jana Schneidera kierowni­kiem szkoły w Mnichu mia­nowano Pawła Franka,
nau­czyciela z Karwiny. Swe obo­wiązki pełnił on do roku 1913, w którym został przez władze szkolne spensjonowany. Pomimo tego, iż w szkole uczyło się już wtedy 213 uczniów, a więc była ona dość poważnie przecią­żona, pozostawała szkolą dwuklasową, w której uczyło zaledwie dwóch nauczycieli. Za kierownika Franka na eta­cie nauczyciela pracowali kolejno: Emilian Kolaczek, Ludmiła Świerkosz, Stanis­ław Rzeszowski, Helena Przewoźnik, Rajmund Brachaczek i Józef Janik.

W roku 1913 władze szkolne rozpisały konkurs na kierownika szkoły w Mnichu. Do czasu jego wyboru
i mia­nowania obowiązki te zastę­pczo pełnił Jan Orszulik, nauczyciel ze Strumienia. O posadę kierownika szkoły ubiegali się Józef Janik, Władysław Cyankiewicz (nauczyciel z Czechowic), Karol Piesko (nauczyciel z Dziedzic)
i Paweł Kojzar. Rada Szkolna Krajowa w Opawie zatwierdziła na to stanowisko Pawła Kojzara, nauczyciela stałego ośmio­klasowej szkoły ludowej pol­skiej w Dąbrowie (powiat frysztacki), urodzonego 4 czerwca 1883
w Zbytkowie. Objął on obowiązki kie­rownika szkoły w Mnichu dnia 1 września 1913 roku.

*Edward Krzyżanek – „Formacja” nr 12 (54) 18.05.1990r.

II WOJNA

Po wybuchu wojny, po kilkunastu dniach mieszkańcy Mnicha zastali na szkole napis: „Deutsche Volksschule”, której nauczyciele rozpoczęli naukę w języku niemieckim. Dzieci Polaków, którzy nie opowiedzieli się za niemiecką przynależnością narodową nie mogły do niej uczęszczać.

PO II WOJNIE

Po krwawych, trwających 52 dni walkach, 4 kwietnia wyzwolono Mnich. W mocno zniszczonych szkołach przebywało jeszcze wojsko, więc od razu nie przystąpiono do nauki.

Przedwojenny kierownik Kojzar ponownie przyjął funkcję 16 czerwca 1945 roku. Od razu zaczął od spraw organizacyjnych i zapi­sów uczniów. Naukę rozpoczęto l lipca 1945 roku w starej szkole w Chybiu. Sprzęt szkolny - ławki, stoliki, krzesła - był prowizorycz­ny. Część ofiarowali rodzice ucz­niów, a część ocalała. Pierwszy
po­wojenny rok szkolny nie trwał dłu­go, bo tylko do 15 lipca 1945 roku.


Nowy rok szkolny rozpoczął się 3 września 1945 roku. Kierownictwo nadal sprawował P. Kojzar. Wraz z nim
w siedmiu oddziałach uczyło pięciu nauczycieli. Szkoła liczyła 285 uczniów. Lekcje odbywały się
w beznadziejnych warunkach. Sta­ra chybska szkoła była bez pieca, a ziąb wdzierał się przez wybite szy­by.
Z tych powodów przerwano na­ukę 6 listopada 1945 roku.


W Mnichu w szybkim tempie od­budowano starą szkołę. Na piętrze wyremontowano cztery sale, a na parterze dwie. Postawiono piece kaflowe, zaszklono okna, wprawio­no drzwi. Naukę wznowiono 17 stycznia 1946 roku. Nauczyciele dzieci wspólnie cieszyli się z ta­kich warunków lokalowych, bez porównania lepszych od poprzed­nich.

W następnym roku szkolnym 1946/47 naukę w starej mniskiej szkole rozpoczęło już 305 uczniów. W dalszym ciągu pracowało z nimi tylko pięciu nauczycieli pod kie­runkiem P. Kojzara. Od l lutego 1946 roku doszedł nowy nauczy­ciel, Leopold Postułka. Klasy były liczne, np. w trzeciej uczyło się aż 55 uczniów, a w piątej - 58.
Po­mieszczenia były małe, za ciasne na taką ilość dzieci. Wiosną 1948 roku przy­stąpiono do prac remontowych.

Szkołę oddano do użytku wraz z nowym rokiem szkolnym, tj. l września 1948 roku. W dalszym ciągu jej kierownikiem pozostał P. Kojzar. Grono pedagogiczne liczyło 6 nauczycieli, a uczniów było 288. Uroczystość otwarcia nowej, wyre­montowanej szkoły miało miejsce 5 września 1948 roku. W imprezie udział wzięli przedstawiciele władz miejscowych i powiatowych, Rada Rodzicielska, nauczyciele, dzieci. Po części oficjalnej na szkolnym boisku odbył się festyn. Zysk przeznaczono na potrzeby szkoły. Na ten sam cel złożono pie­niądze
z przedstawienia teatralne­go wystawionego przez mniskie dzieci w sali cukrowni 24 kwietnia 1949 roku. Nowy rok szkolny 1949/50 rozpo­częło 282 uczniów, a wraz z nimi sześciu nauczycieli i kierownik P. Kojzar.

Pod ko­niec roku kalendarzowego kierow­nik poprosił władze oświatowe o udzielenie urlopu zdrowotnego,
a wkrótce o przeniesienie go na emeryturę. Powodem był nie naj­lepszy stan zdrowia. Kierownik odszedł na urlop
4 stycznia 1951 roku i odtąd tymczasowe zastęp­stwo pełnił Leopold Postułka. Sta­ło się to na mocy decyzji Prezy­dium Powiatowej Rady Narodowej - Wydziału Oświaty w Bielsku-Białej. Natomiast jego mianowanie na funkcję kierownika szkoły nastąpi­ło 12 czerwca 1951 roku, czego do­konało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Oświa­ty w Cieszynie.


Z dniem l września 1951 roku na zasłużoną emeryturę przeszedł kierownik Paweł Kojzar, który mniskiej szkole przewodził przez 38 lat. Był niezwykle szanowany i lubiany zarówno przez uczniów, jak i przez rodziców.

Funkcję kierowniczą pełnił L. Postułka, a wraz z nim uczyło sze­ściu nauczycieli.W szkole nieśmiało pierwsze kroki stawiała organizacja harcer­ska. W 1954 roku młodzież po raz pierwszy uczestniczyła w Zimowych Igrzyskach Harcerskich w Krynicy.


W listopadzie 1953 roku grono nauczycielskie powiększyło się o jednego uczącego.


W czasie wakacji Edward Krzempek reprezentował mniską szkołę w Letnich Igrzyskach Har­cerskich na szczeblu centralnym w Gdańsku. Startował w czwórboju i osiągnął najlepszy wynik w rzucie piłeczką.

W szkole prężnie działała dru­żyna harcerska, którą opiekowała się Otylia Kanafek. Drużyna zajęła I miejsce
w Powiatowych Igrzy­skach Harcerskich w piłce ręcznej i wkrótce potem, na rok, otrzyma­ła etatową opiekunkę.
Z czasem działalność drużyny słabła, aż do całkowitego zaniku.


Nauczycieli i uczniów ucieszyło rozporządzenie ministra oświaty, które likwidowało szkolną zmorę, czyli egzaminy promocyjne i koń­cowe.


W 1957 roku w czasie wakacji potężny huragan znacznie uszko­dził dach szkoły, a zerwał dach z budynku gospodarczego. Szkody naprawiono przed l września.


W 1958 roku po raz pierwszy ro­dzice uczniów klas siódmych urzą­dzili uroczyste pożegnanie szkoły.

Stale rosła ilość uczniów. W roku 1958/59 do szkoły uczęszczało 308 uczniów, a w 1960/61 już 351,
w następnym 378, a w 1962/63 aż 409! Powiększało się też grono pedagogiczne, które liczyło kolejno 9, 11 i 12 nauczycieli. Ilość oddziałów wahała się od 11 w 1960 r. do 13 w 1964. Warunki lokalowe były coraz gorsze
i nauka odbywała się syste­mem dwuzmianowym, a sale nie mogły pomieścić liczniejszych klas. Od 1959 roku aktualna stała się budowa szkoły w Zaborzu. Na pew­no te nader skromne warunki nie obniżały poziomu nauczania, ani działalności społeczno-wychowawczej. W 1959 roku uczeń Włady­sław Mamica w olimpiadzie mate­matycznej dla powiatu cieszyń­skiego zajął drugie miejsce. Głośna stała się działalność nowo założo­nej drużyny harcerskiej, którą prowadziła Stefania Kisiała. Latem 1961 roku plac szkolny ogrodzono siatką,
co - ze względu na bezpie­czeństwo uczniów - było nieodzow­ne.


Wkrótce po rozpoczęciu roku szkolnego 1961/62, 17 październi­ka w wieku 78 lat zmarł były kie­rownik Paweł Kojzar. Na pogrzeb, który odbył się 20 października, przybyło wiele delegacji, młodzie­ży, dzieci i dorosłych.

W roku 1964, w czasie wakacji przeprowadzono kapitalny remont: naprawiono i wymieniono podłogi, szkoły wymalowano, wy­mieniono posadzki korytarzy itp. Mieszkańcy od lat domagali się od władz oświatowych powiatu budo­wy sali gimnastycznej.

Wiosną 1965 roku ruszyła szkoła w Zaborzu.

W Mnichu stale przybywało dzie­ci. W roku szkolnym 1965/66 było ich 422, a rok później 446. Dlatego wszyscy mieszkańcy z niecierpli­wością czekali końca budowy.Rok szkolny 1966/67 to początek reformy oświaty, wprowadzona zo­stała klasa ósma, do której prze­szło 21 uczniów.

30 listopada 1966 roku do użytku oddana została szkoła w Zaborzu. W mniskiej szkole pozosta­ło tylko osiem klas, 270 uczniów, a nauka toczyła się na jedną zmianę. Warunki lokalowe w dalszym cią­gu były trudne, gdyż brakowało WC z bieżącą wodą, sali gimna­stycznej, pokoju nauczycielskiego. W 1969 roku upadł projekt budowy nowej szkoły. Przyczyną był brak funduszy. W tym czasie naukę po­bierało 295 uczniów w 10 oddzia­łach. Kierownikiem w dalszym cią­gu był L. Postułka,.


Od nowego roku szkolnego 1971/ 72 szkoła przygotowywała się do remontu kapitalnego, do którego przystąpiono 18 lipca. W planie było dobudowanie zaplecza, WC, świetlicy, biblioteki i sali gimna­stycznej, l września 1972 roku na­ukę rozpoczęto w starej szkole i w remizie OSP. Na budowę zaplecza i remont mieszkańcy wioski posta­nowili wpłacić po 300 zł od rodziny. Od roku szkolnego 1973/74 nie­znacznie spadła ilość dzieci; uczyło się 281 uczniów w dziewięciu od­działach. Po zimowych feriach młodzież przeniosła się do wyre­montowanych klas, z czego
nie­zwykle się cieszyła. Nie dokończo­no budowy sali gimnastycznej, co z kolei nie było powodem do radości.

Innowacją nowego roku szkolne­go 1974/75 było jego rozpoczęcie 21 sierpnia. Stało się tak zgodnie z decyzją ministra oświaty.

Na zasłużony odpoczynek od­szedł Leopold Postułka, kierownik szkoły przez 23 lata, zasłużony na­uczyciel. Obowiązki za niego pełni­ła J. Jamruszkiewicz.W dalszym ciągu zmniejszała się ilość uczniów. W roku szkolnym 1975/76 było ich tylko 13, w latach następnych 272, a w 178/79 liczebność spadła do 262. Rok szkolny 1975/76 rozpoczął nieobecnością dyrektorki J. Jamruszkiewicz, która odeszła na urlop zdrowotny. Zastąpił ją Janusz Budzicki. Wraz z nadejściem wiosny podjęto prace przy budowie sali gimnastycznej. Dotychczas lekcje wychowania fizycznego prowadzono w klasach, szkolnym korytarzu oraz na boisku.

Od roku szkolnego 1976/77 powrócił do Mnicha Jan Pisarek, który przez kilka lat sprawował funkcję dyrektora szkoły nr l w Chybiu. Wcześniej, przez kilkanaście był nauczycielem w mniskiej placówce. W tym roku zostały zakończone prace murarskie przy budowie przedszkola. Natomiast wol­niej posuwały się prace związane
z budową sali gimnastycznej. Zdoła­no jednak przeprowadzić roboty wykończeniowe wnętrza budynku.

Ku ogromnej uciesze młodzieży salę gimnastyczną oddano do użyt­ku 8 sierpnia 1977 roku. Z czasem salę wyposażono w potrzebne po­moce i urządzenia. Rok 1978/79 był początkiem po­wszechnej realizacji
zreformowa­nego programu nauczania w klasie I szkoły X-letniej. Jak wiadomo re­forma ta nie powiodła się
i została zniesiona na początku lat osiemdziesiątych.

W grudniu 1979 roku dotarła do szkoły miła wiadomość z Minister­stwa Oświaty i Wychowania. Cen­tralna Komisja Konkursowa infor­mowała, iż mniska podstawówka zajęła drugie miejsce w kategorii szkół o klasach I-VIII i liczbie uczniów powyżej 200, w konkursie pod hasłem „każdy uczeń spożywa w szkole 0,25 l mleka". Nagroda wynosiła 20 tys. zł.Rok szkolny 1981/82 rozpoczął się l września. 13 grudnia 1981 roku ogłoszono stan wojenny i z tego powodu naukę w szkołach za­wieszono do 3 stycznia 1982 roku. W tym trudnym roku uczniowie mniskiej szkoły zdobywali laury w zawodach sportowych. Leszek Ochodek zajął II miejsce w turnie­ju wojewódzkim tenisa stołowego, także po drugie miejsce w zawo­dach rejonowych sięgnęła drużyna siatkarzy i piłkarek ręcznych.

ZUCHY I HARCERZE

Od wielu lat na terenie szkoły działały drużyny zuchowe i harcer­skie, zaliczane do najlepszych w strumieńskim hufcu. Na uwagę za­sługiwała także spółdzielnia uczniowska prowadząca w sposób „oszczędny" i „nowoczesny" dzia­łalność handlową i społeczną, za co w 1983 roku uhonorowana została III miejscem w województwie
biel­skim. Niewątpliwie było to zasługą opiekunki spółdzielni, Anny Bregin. Szkoła miała również „moc­nych" w nauce. Zaliczał się do nich Waldemar Koziarek zajmując w wojewódzkiej olimpiadzie matema­tycznej III miejsce (1983 r.). Jed­nak ogromnym sukcesem szczycili się mniscy tenisiści stołowi - A. Dziędziel i G. Wardas, którzy pod­czas
XI Spartakiady Młodzieży w Poznaniu w 1984 roku sięgnęli po I miejsce w grze deblowej chłopców i w mikście.

W tyle nie pozostawali harcerze tworząc w 1985 roku szczep (szczepowa Stefania Siąkała) i zaj­mując III miejsce w zmaganiach hufcowego turnieju wiedzy obywatelskiej.


Od l września 1984 roku szkołą kierował Antoni Grabka, gdyż do­tychczasowy dyrektor Jan Pisarek przeszedł na emeryturę. A. Grab­ka dyrektorował tylko do końca roku szkolnego odchodząc na urlop zdrowotny. Od l września 1985 roku funkcję dyrektora przejęła Maria Ochodek. W tym roku suk­cesami zakończyły się występy akrobatów
i akrobatek. Uczestni­cząc w zawodach w Zabrzu indywi­dualnie i zespołowo zajmowali miejsca od I do IV. Opiekunem był nauczyciel WF Marcjan Gepfert. W 1986 roku w ogólnopolskim turnieju tenisa sto­łowego
w Bielsku-Białej najwyższy laur zdobyła startująca tam nauczycielka, Ilona Staniek. W sza­chach, w finale igrzysk młodzieżo­wych wicemistrzem został Alek­sander Pisarek, a III miejsce zaję­ła Monika Gwiżdż.

Lata osiemdziesiąte to pasmo sukcesów mniskiej młodzieży. Do już wymienionych zaliczyć należy udział harcerzy wzlocie na polach Grunwaldu w 1988 roku i zdobycie Odznaki Grunwaldzkiej. Należy dodać, iż był to jedyny wyróżniony szczep w chorągwi bielskiej ZHP Szczep w hufcowych manewrach techniczno-obronnych zdobył dwa puchary przechodnie. Zespół regio­nalny prowadzony przez S. Siąkałę w 1989 roku zakwalifikował się do wojewódzkiego przeglądu zespołów szkolnych. Uczeń Krzysztof Krzempek stanął w gronie najlep­szych
w olimpiadzie wojewódzkiej z języka polskiego.


W drugiej połowie lat osiemdzie­siątych można zauważyć niewielki wzrost liczebności uczniów, np. w 1986/87 było ich 301, w 1988/89 -306, a na początku lat dziewięć­dziesiątych - 328. Nie wystarczały już dotychczasowe warunki lokalo­we, dlatego klasy I-III uczyły się w nowej strażnicy.


7 czerwca 1992 roku zmarł były dyrektor Leopold Postułka. Jako nauczyciel przepracował 40 lat. Był cenionym pedagogiem i społecznikiem. W ostatniej drodze 9 czerwca żegnały go rzesze przyjaciół, byłych i obecnych uczniów, nauczycieli, mieszkańców wsi.

Od nowego roku szkolnego 1992/93 dyrektorem została Maria Kurus. Doprowadziła do powołania społecznego komitetu rozbudowy szkoły, uzyskała także zgode władz terenowych i wojewódzkich na rozpoczęcie robót
od 21 kwietnia 1994 roku. W czasie prac budowlanych w szkole uczyło się około 330 uczniów w 16 oddziałach, przy czym ich edukacją zajmowało się przeciętnie 14 do 22 nauczycieli.

24 czerwca 1996 roku zmarła była długoletnia nauczycielka Grażyna Postułka, założycielka szkolnej biblioteki.
W 1997 roku konkurs na dyrektora szkoły ponownie wygrała Maria Kurus. W dalszym ciągu trwały prace budowlane, ich koniec został wyznaczony na sierpień 1998 roku. Uroczystość otwarcia nowego segmentu nastąpiła 15 sierpnia w 1998 roku.

Nowy rok szkolny rozpoczął się w doskonałych warunkach lokalowych, zniknęła dwuzmianowość. Decyzją władz terenowych 1 września 1999 roku w Mnichu utworzono gimnazjum, zgodnie z reformą oświaty. Według wymogów reformy wybrano nowego dyrektora „podstawówki”. Konkurs wygrała Anna Kanafek, a Maria Kurus została dyrektorem gimnazjum. Obecnie do szkoły podstawowej w klasach od 1 do 6 uczy się 328 uczniów,
a ich edukacją zajmuje się 30 nauczycieli.

*Materiał opracowano wg artykułów Janiny Motylewskiej z „Nowej Formacji” nr 2/296, 3/297, 4/298

PATRON SZKOŁY

Przyszło mu żyć i pracować w najtrudniejszych, przełomowych czasach w historii Polski, Śląska i wreszcie Mnicha – wsi, której poświęcił większość swojego życia. Był inicjatorem stworzenia podstawowych zrębów organizacyjnych społeczności Mnicha. Współtworzył wiele miejscowych, społecznych działań, a następnie pełnił pieczę nad ich przebiegiem. Szczególnym i najważniejszym rozdziałem jego życia była jednak działalność oświatowa.

Dom Pawła Kojzara stoi do dzisiaj w sercu wsi.

Paweł Kojzar urodził się w Zbytkowie 4 czerwca 1883 roku. Był synem Pawła i Zuzanny z domu Brandys.
Po ukończeniu szkoły powszechnej w Strumieniu i czterech klas Gimnazjum w Cieszynie zdobył polskie wykształcenie w seminarium nauczycielskim w Krakowie, w czym pomógł mu wuj, brat matki, ksiądz Paweł Brandys. Początkowo pracował w polskich szkołach na Zaolziu.

Ze sprawozdania z działalności Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego z 1908 roku wynika, iż Paweł Kojzar był sekretarzem KołA Macierzy Szkolnej w Rychwałdzie, gdzie w owym czasie pracował.

Jego losy miały jednak na stałe związać się z Mnichem. W 1913 roku wygrał konkurs na stanowisko kierownika mniskiej szkoły. Udało mu się wywalczyć wprowadzenie języka polskiego, jako języka wykładowego. Była to wówczas jedyna szkoła w Żabim Kraju, w której uczono w języku ojczystym. W 1916 roku został powołany jako rezerwista do wojska austro-wegierskiego. W 1917 roku został ranny na froncie galicyjskim i dostał się do niewoli rosyjskiej. Do Mnicha powrócił w 1918 roku i natychmiast podjął działalność oświatową i środowiskową. W latach 1917 do 1921 udzielał się w pracach plebiscytowych, a jako oficer wojska polskiego prowadził nabór żołnierzy do jednostek walczących z najazdem czeskim w 1920 roku. Jak wszyscy kierownicy śląskich szkół otrzymał pismo od członka Rady Szkolnej we Frysztacie i Komisji Szkolnej w Cieszynie Jana Kotasa, w któ­rym czytamy: (...)
Nie należy po­dawać wielkiej ilości szczegółów, ale powinno się dążyć do zaintere­sowania uczniów przedmiotem (...). Z polecenia Komitetu Plebi­scytowego zwracam się do Szanownego Kolegi z prośbą, by na­uczaniu historyi Śląska poświęcili w czasie obecnym pilną uwagę (...).
O patriotyzmie ówczesnych bojowników o utrzymanie polsko­ści na ziemi cieszyńskiej świadczą słowa podporucznika Klemensa Matusiaka: Tobie, Ojczyzno na­sza, Polsko, Ty wycierpiana, wy­modlona i wywalczona, składamy nasz najgłębszy hołd synowski i ślubujemy utrzymać Cię w pełni chwały i siły, dla Ciebie chcemy żyć, w obronie Twojej walczyć, a jeżeli trzeba i umierać. Co miało się ziścić za niecałe dwie dekady, kiedy wybuchła II wojna światowa. Po pierwszej wojnie światowej budynek starej szkoły był zniszczony i zrujnowany. Z pomocą mieszkańców Mnicha Paweł Kojzar przywrócił budynek do używalności. Wszystko przemawiało za tym, iż jak najszybciej trzeba było ru­szyć z budową nowej szkoły.
Pier­wotna decyzja zapadła już w 1914 roku, kiedy to zaplanowano prace budowlane na wiosnę 1915 roku. Jednak dopiero 8 marca 1925 roku zatwier­dzono plan i kosztorys budowy szkoły opracowany przez inżyniera Henryka Szołdrę. Wykonanie powierzono firmie Gambiec z Ka­towic. Budowa Ruszyła w lipcu 1925 roku,
a do użytku oddano ją 15 września 1926 roku.

W tym samym roku oddano do użytku remizę strażacką. Dwa lata wcześniej w pierwszą niedzie­lę maja 1924 roku odbyło się zało­życielskie, zebranie mniskiej OSP, której ojcem był również P. Kojzar.

Niemal w tym samym czasie, kiedy otwarto nową szkołę P. Koj­zar zainicjował zebranie, na które przybyło 100 mieszkańców gminy Mnich, aby założyć Towarzystwo Budowy Kościoła Filialnego w Mnichu. Uchwalono zakupienie 0,5 ha pola pod budowę. Prze­wodniczącym Towarzystwa został Franciszek Święczyk, skarbni­kiem Antoni Gardełko, a sekre­tarzem P. Kojzar. Ponieważ chyb­ski komitet budowy kościoła za­wiązał się już
w 1922 roku, to ze­brane fundusze pozwoliły im roz­począć budowę kościoła w 1927 roku, a Mniszanie zgromadzonymi przez siebie pieniędzmi wsparli ich inicjatywę, rezygnując tym sa­mym ze swojej koncepcji.

P. Kojzar był również członkiem chybskiego komitetu budowy ko­ścioła.W 1927 roku „Gwiazdka Cie­szyńska" doniosła, że w Mnichu powstało Koło Macierzy Szkolnej. Jej założycielem był także kierow­nik szkoły, natomiast przewodni­czącym Józef Szczypka. Koło za­wiązało własną bibliotekę, prowa­dziło kursy gospodarstwa domo­wego, organizowało obchody Kon­stytucji 3 Maja. Wszyscy uczniowie szkoły wspominają swój udział w szkolnych przedstawieniach, z których pieniądze uzyskane ze sprzedaży biletów kierownik przeznaczał na kupno ciepłej odzieży, butów i pomocy naukowych dla najuboższych dzieci. Kierownik Kojzar zaprowadził także w szkole dożywianie dzieci zimą. Z kolei najzdolniejszym uczniom nie tylko pomagał w zdobyciu wykształcenia,
ale refundował koszty nauki. Wieloletnia współpraca ówczesnego wójta gminy Józefa Ochodka z Pawłem Kojzarem w latach trzydziestych doprowadziła do elektryfikacji starej i nowej szkoły oraz centrum wsi.Ostatnią inicjatywą, jaką udało się P. Kojzarowi przed wojną zre­alizować było wybrukowanie obec­nej ulicy Kopernika. Bruk ten jeszcze długo po wojnie służył mieszkańcom Mnicha.

A jakim był pedagogiem? Z wyjątkową troską dbał o wyposa­żenie szkoły w potrzebne pomoce naukowe. Stale przebywał na tere­nie szkoły. Troszczył się o kształce­nie nauczycieli i zachęcał ich do pracy nad doskonaleniem metod nauczania. W tym celu organizo­wał co miesiąc konferencje samo­kształceniowe grona pedagogiczne­go. Plan konferencji obejmował hospitację wybranej lekcji oraz jej dokładną analizę pod względem metodycznym.
Był dla nas opar­ciem w sprawach zawodowych -wyznaje Franciszka Waszek (Husarówna), nauczycielka szko­ły
w Mnichu w latach 1929-38, mieszkająca obecnie w Ustroniu.

Kiedy rozpętało się piekło wojny rozpoczęła się jego wojenna tułaczka. Musiał opuścić Mnich zgodnie z tajnym rozkazem mobi­lizacyjnym, ale kiedy okazało się, że wszędzie panoszą się już Niem­cy - powrót okazał
się nieuniknio­ny.

Nie cieszył się zbyt długo wolno­ścią. 23 kwietnia 1940 roku został aresztowany pod zarzutem wpro­wadzenia na początku jego pracy w mniskiej szkole języka polskie­go, jako języka wykładowego oraz brania czynnego udziału w Pol­skim Komitecie Plebiscytowym. Trafił do Dachau, a następnie do Mauthausen-Gusen, gdzie spotkał wielu znajomych. Wśród nich był Antoni Ferfecki, kierownik szkoły w Zarzeczu, który napisał potem: - Spośród wielu tam mal­tretowanych udało nam się kilku wydostać z inwalidzkiego pieklą, m.in. Heroka i Kojzara. (...)
Koj­zar ocalał dzięki temu, że na sku­tek starań rodziny został wcze­śniej zwolniony z obozu.

Do domu powrócił w 1941 roku. Po dłuższej chorobie spowodowa­nej wyniszczeniem organizmu zo­stał skierowany do pracy w Krenkenkasse (kasie chorych) w Biel­sku jako pracownik gospodarczy.

Tam pozostał aż do nadejścia wojsk radzieckich w 1945 roku.

16 czerwca 1945 roku został po­nownie kierownikiem szkoły. Na­tychmiast przystąpił do organizo­wania życia szkolnego i zapisywa­nia uczniów. 15 sierpnia 1945 roku zo­stał wybrany przewodniczącym mniskiej Rady Narodowej, lecz już 11 grudnia zarządzeniem władz Mnich włączono do chybskiej gmi­ny.

Obie szkoły bardzo ucierpiały w wyniku działań wojennych, dlate­go dzieci z Mnicha i Zaborza jakiś czas uczęszczały do chybskiej szkoły. Jednak z powodu braku ogrzewania oraz szyb w oknach naukę przerwano
6 listopada 1945 roku.

Kierownik najpierw przystąpił do remontu starej szkoły, w której zaczęto uczyć 17 stycznia 1946 roku, a następnie odbudował nową. Dzieci zaczęły pobierać w niej naukę 5 września 1948 roku.

Trzy lata później przeszedł na ze wszech miar zasłużoną emeryturę. Za swoje liczne zasługi, między in­nymi
na polu walki o niepodle­głość został odznaczony krzyżem „Bojownikom Niepodległości", Srebrnym Krzyżem Zasługi, me­dalem „Zwycięstwo i Wolność", medalem „Za Zasługi dla Pożar­nictwa" i Śląskim Krzyżem
Po­wstańczym.
Ze świata doczesnego odszedł 17 października 1961 roku, ale w pa­mięci swoich uczniów żyje do dziś.

KALENDARIUM WYDARZEŃ

Wydarzenia z lat 1873 – 2003
  • 5.II.1873r. – otwarcie 1 – klasowej szkoły w Mnichu (budynek prywatny rolnika w Mnichu nr 40), pierwszy nauczyciel Franciszek Kuczmierczyk.
  • 31.III.1873r. – rozpoczęcie budowy piętrowego budynku dla szkoły dwuklasowej.
  • 15.VIII.1883r. – nauczycielem zostaje Jan Szneider a nauczycielem pomocniczym Paweł Ochodek mieszkaniec Mnicha.
  • Do roku 1904r. – pracowali kolejno nauczyciele: Paweł Ochodek, Jan Skulina, Franciszek Bojdys,
  • Karol Neumann, Jerzy Tomaszek, Władysław Górnikiewicz.
  • 1904 – 1913r. – kierownikiem został mianowany Paweł Franek nauczyciele: Emilian Kolaczek,
  • Ludmiła Świerkosz, Stanisław Rzeszowski, Helena Przewoźnik, Rajmund Brachaczek, Józef Janik
  • 1913r. – do czasu wyborów tymczasowo pełnił funkcję kierownika Jan Orszulik
  • 01.IX.1913r. – kierownikiem został wybrany Paweł Kojzar
  • 1913 do 1939r. – nauczyciele: Józef Mőrtel, Emil Dawid, Edward Kulig, Elżbieta Borgieł,
  • Janina Cyankiewicz Maria Mięso, Helena Jędrzejowska, Zofia Irecka, Elżbieta Peterkówna,
  • Maria Bergerówna, Franciszka Husar, Dąbrowski
  • 1925r. – rozpoczęcie budowy „nowej szkoły” (budynek obecnej szkoły)
  • 19.IX.1926r. – uroczyste otwarcie nowego budynku szkolnego
  • 1932r. – elektryfikacja szkoły
  • 1939 – 1945r. – szkoła niemiecka w budynku polskiej szkoły, kierownik Mayer, kolonista z Kołomyji później Roholl z Berlina, nauczyciele pomocniczy Polacy: Babisz Józef, Kulig Edward wstęp do tej szkoły był dla Polaków wzbroniony, uczono dzieci jedynie języka niemieckiego, śpiewu i wychowania fizycznego, polska biblioteka szkolna została spalona
  • 16.VI.1945r. – ponownym kierownikiem Paweł Kojzar
  • 03.IX.1945r. – rozpoczęcie roku szkolnego 1945/46, nauczyciele: Grażyna Postułka, Helena Duda, Eugenia Bijałd, Stefania Misicka, Aniela Rauchdobler zapisano 305 uczniów
  • 1951r. – kierownikiem szkoły zostaje Leopold Postułka
  • 1966 – 1967r. – uczniowie z Zaborza przeszli do własnej nowowybudowanej szkoły
  • 1968r. – utworzenie Komitetu Rozbudowy Szkoły – przewodniczącym został Emil Kuboszek
  • 1972 – 1974r. – generalny remont szkoły i dobudowa zaplecza, świetlicy, biblioteki, sanitariatów
  • 1974r. – dyrektorem szkoły zostaje Jolanta Jamruszkiewicz
  • 1975r. – dyrektorem szkoły zostaje Janusz Budzicki
  • 1976r. – rozbiórka tzw. „starej szkoły” na fundamentach której powstaje przedszkole dyrektorem szkoły zostaje Jan Pisarek
  • 1978r. – oddanie do użytku sali gimnastycznej
  • 13.XII.1981r. – stan wojenny w Polsce; nauka w szkołach zawieszona do 3.I.1982r.
  • 1984r. – dyrektorek szkoły zostaje Antoni Grabka
  • 1985r. – dyrektorem szkoły jest Maria Ochodek powstał szczep harcerski składający się z dwóch drużyn harcerskich i trzech zuchowych, opiekunem została hm Stefania Siąkała
  • 1987r. – początek działalności Zespołu Regionalnego Ziemi Cieszyńskiej prowadzonego przez
  • Stefanię Siąkałę
  • 1990r. – wprowadzenie nowej skali ocen od 6 do 1 w miejsce dotychczasowych od 5 do 2
  • 1992r. – dyrektorem szkoły wybranym w wyniku konkursu zostaje mgr inż. Maria Kurus, powstaje Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły – przewodniczącym został Stanisław Miałchowski
  • 1994r. – rozbudowa szkoły przebiega sprawnie; wymurowano ściany I piętra i nakryto stropami
  • 1997r. – w wyniku konkursu ponownie została wybrana dyrektorem Maria Kurus
  • 15.VIII.1998r. – uroczystość otwarcia nowej części szkoły
  • 01.IX.1999r. – w wyniku konkursu zostaje dyrektorem mgr Anna Kanafek w wyniku reformy oświaty
  • w budynku szkoły rozpoczyna rok szkolny Szkoła Podstawowa w Mnichu oraz Gimnazjum w Mnichu, którego dyrektorem zostaje Maria Kurus
  • 2002/2003 - obchody 75 rocznicy istnienia szkoły
  • 21.X. 2001 - nadanie szkole imienia Pawła Kojzara
  • 2001-2003 - budowa boiska szkolnego
  • 10.V.2003 - uroczystość otwarcia boiska
Comments